Stok Nədir və Onu Necə İdarə Etmək Olar?
Dükanın var, anbarın var, işin var — amma nə qədər malın olduğunu bilmirsən. Bu, ən çox kiçik sahibkarların düşdüyü vəziyyətdir. Gəl birlikdə baxaq: stok nədir, niyə vacibdir, onu necə rahat idarə etmək olar?
Stok dedikdə nə başa düşülür? Stok sadə dillə desək — əlinin altındakı maldır. Anbarında saxladıqlarındır. Satmaq üçün hazırladıqlarındır. Məsələn, çörəkçisənsə — ununun, şəkərinin miqdarı senin stokundur. Geyim mağazası işlədirsənsə — rəfdəki köynəklər, şalvarlar senin stokundur. Niyə bunun hesabını tutmaq lazımdır? Çünki hesabı tutmasan, iki problemdən biri mütləq başına gəlir: 1. Mal qurtarır, müştəri gəlir — verəcək heç nən olmur.
Bu çox pis vəziyyətdir. Müştəri bir dəfə boş əllə qayıdar, ikinci dəfə gəlməz. 2. Çox mal alıb anbarı doldurursan, amma satılmır.
Pul malın içinə bağlanır. Mal köhnəlir, xarab olur. Zərər edirsən. İkisi də pis. Orta yolu tutmaq lazımdır. Necə başlamaq olar? Çox mürəkkəb bir şey deyil. Başlanğıc üçün sadə addımlar: Nə var, nə yox — yaz.
Kağızda da olar, telefonda da. Əlindəki malları say, say. Hardan başlayacağını bilmək üçün ilk olaraq bu lazımdır. Nə çıxdı, nə girdi — qeyd et.
Hər satışdan sonra o malı siyahından çıxart. Yeni mal gəldikdə əlavə et. Vəssalam. "Az qaldı" siqnalı qoy.
Hər malın bir alt həddi olsun. Məsələn, unut ki şəkərin 5 kisədən az olsun — o vaxta qədər sifariş ver. Belə heç vaxt boş qalmırsın. Çox mal saxlamaq da problem deyilmi? Bəli, problemdir. Saxlamaq da pula başa gəlir — yer lazımdır, qulluq lazımdır, bəzən mal xarab olur. Elə ona görə "nə çox, nə az" — bu sənətin əsasıdır. Ən çox satılan mallara daha çox diqqət ver. Yavaş-yavaş gedən mallara isə ehtiyatla yanaş, çox stok etmə. Proqram işlətmək lazımdırmı? Əgər kiçik işin varsa — Excel cədvəli, hətta adi bir dəftər də işlər. Mühüm olan sistemli olmaqdır. İş böyüdükcə xüsusi proqramlar var. Onlar satışı avtomatik olaraq stokdan düşür, sənə xəbər verir ki "bu maldan az qalıb". Zamanını qənaət edirsən, səhv etmirsən. Qısaca desək... Stok idarəetməsi nə isə böyük bir elmdir deyə düşünmə. Əslində sadə bir vərdiş məsələsidir: Bu üç şeyi düzgün etsən, həm müştərini məmnun edərsən, həm pulunu itirməzsən, həm də işin daha rahat gedər.